PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG KHU VỰC NÔNG THÔN HUYỆN ĐỊNH HÓA TỈNH THÁI NGUYÊN


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội Việt Nam đã đề ra mục tiêu tổng
quát là: Đưa đất nước ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao đời sống vật
chất, văn hóa và tinh thần của nhân dân, tạo ra nền tảng để đến năm 2020 Việt
Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. [1]
Phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, là phương tiện chủ yếu để nâng
cao mức sống đồng bào dân tộc. Tăng trưởng kinh tế miền núi phải dựa trên
nguyên tắc hài hòa xã hội, sử dụng tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi
trường lâu bền. Bởi môi trường sinh thái vô cùng cần thiết cho sự sống của
con người và mọi loài sinh vật, là cơ sở tự nhiên không thể thiếu được cho sự
phát triển bền vững của các ngành nông – lâm – ngư nghiệp.
Những năm gần đây, các hoạt động nông nghiệp cùng với những hoạt
động dịch vụ, sinh hoạt đã làm xuất hiện nhiều vấn đề môi trường. Những vấn
đề này gây tác động mạnh mẽ và lâu dài đến các hệ sinh thái ở khu vực nông
thôn, nó cản trở sự phát triển bền vững trong tương lai. Nó ngày càng trở nên
phổ biến rộng rãi và ảnh hưởng đến mọi hoạt động sản xuất và sinh hoạt
thường nhật của người dân nông thôn. Quan trọng nhất, hiện trạng môi trường
trên tác động xấu đến sức khoẻ cộng đồng dân cư nông thôn và để lại hậu quả
lâu dài đối với thế hệ mai sau.
Tình trạng thoái hóa đất đai và tài nguyên rừng ở miền núi nói chung vẫn
đang tiếp tục gia tăng. Địa hình miền núi có độ dốc lớn, dòng chảy mạnh và
do rừng bị tàn phá nghiêm trọng nên hiện tượng đất bị xói mòn, sụt lở,… xảy
ra thường xuyên, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của đồng bào
các dân tộc miền núi.
Bảo vệ, cải thiện môi trường là yếu tố quan trọng không tách rời trong
quá trình phát triển kinh tế. Coi yêu cầu bảo vệ môi trường là một tiêu chí

không thể thiếu trong các chiến lược, các chính sách, các chương trình phát
triển kinh tế – xã hội miền núi. Phát triển bền vững miền núi là sự nghiệp của
cả nước, nhưng trước hết là của đồng bào các dân tộc miền núi. Phát triển bền
vững miền núi là trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp, các
ngành,…của mỗi người dân và của toàn xã hội.
Định Hóa là huyện miền núi của tỉnh Thái Nguyên, có nhiều đồng bào
dân tộc đang chung sống và hoạt động sản xuất chủ yếu là nông – lâm nghiệp.
Kinh tế của huyện có nhiều thay đổi đáng kể nhưng sự phát triển còn ở mức
thấp so với thực tế tình hình phát triển kinh tế xã hội nước ta hiện nay. Để thu
được kết quả cao trong sản xuất, người dân đã dùng mọi biện pháp (sử dụng
phân hóa học, thuốc trừ sâu,… kể cả những chế phẩm bị cấm hoặc đã quá thời
hạn cho phép sử dụng) hoặc sử dụng bừa bãi các chế phẩm này làm tăng năng
suất cây trồng, vật nuôi mà lãng quên đến môi trường sinh thái hiện nay đang
bị đe dọa. Có nhiều người dân biết được sự nguy hại của các chế phẩm hoá
học không nên sử dụng đối với môi trường đất, nước và không khí nhưng vẫn
phải sử dụng vì mục đích kinh tế. Thêm vào đó, độ che phủ rừng của huyện,
đặc biệt rừng phòng hộ cũng ngày càng thấp dần. Trước thực tế đang diễn ra
như vậy, tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “Phát triển kinh tế hộ và những tác
động đến môi trƣờng khu vực nông thôn huyện Định Hóa” nhằm mục tiêu
vừa phát triển kinh tế hộ nông dân đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái khu
vực nông thôn huyện Định Hóa.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Đánh giá hiện trạng đời sống kinh tế hộ, chỉ ra được những yếu tố ảnh
hưởng đến phát triển kinh tế hộ khu vực nghiên cứu. Xác định mối quan hệ
giữa phát triển kinh tế hộ với môi trường sinh thái. Đề xuất một số giải pháp
nhằm phát triển kinh tế của hộ gắn với bảo vệ môi trường tự nhiên, tiến tới sự

phát triển bền vững của khu vực nông thôn huyện Định Hóa.
2.2. Mục tiêu cụ thể
– Nghiên cứu những vấn đề có tính tổng quan, những vấn đề cơ bản về
phát triển kinh tế hộ và ảnh hưởng tới môi trường sinh thái.
– Phân tích, đánh giá thực trạng tình hình phát triển kinh tế hộ hiện tại , xác
định những nhân tố ảnh hưởng tới môi trường và cuộc sống của người
dân trong quá trình phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của hộ ở khu
vực nông thôn huyện Định Hoá.
– Đưa ra các giải pháp nhằm phát triển nông nghiệp bền vững ở khu vực
nông thôn huyện Định Hóa và phát triển của các hệ thống sản xuất nông
nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá, tăng thu nhập và bảo vệ môi
trường sinh thái (đất, nước, không khí,…)
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài được giới hạn trong việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực
trạng phát triển kinh tế hộ và môi trường sinh thái ở khu vực nông thôn huyện
Định Hóa.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
+ Về không gian:
Đề tài tập trung nghiên cứu trên địa bàn khu vực nông thôn huyện Định
Hoá – tỉnh Thái Nguyên.
+ Về thời gian:
– Các tài liệu tổng quan về tình hình phát triển kinh tế hộ và môi trường
sống của khu vực nông thôn huyện được thu thập từ các tài liệu đã công bố
trong khoảng từ năm 2005 đến nay.
– Số liệu điều tra ở huyện Định Hóa chủ yếu trong năm 2007.

+ Về nội dung:
– Trọng tâm là những vấn đề về phát triển kinh tế hộ hiện tại và hướng
phát triển kinh tế của hộ trong tương lai.
– Thực trạng về môi trường khu vực nông thôn huyện Định Hoá
– Những ảnh hưởng tới môi trường sinh thái trong quá trình phát triển
kinh tế của hộ, một số giải pháp phát triển bền vững khu vực nông thôn huyện
Định Hoá trong thời gian tới.
4. Ý nghĩa khoa học của luận văn
Tìm hiểu, phân tích quá trình phát triển kinh tế hộ; những ảnh hưởng tích
cực, tiêu cực và mối quan hệ giữa phát triển kinh tế hộ với môi tr ường sinh
thái khu vực nông thôn huyện Định Hóa.
Qua các số liệu điều tra có thể đưa ra tổng quát về những khó khăn,
thuận lợi, những tiềm năng và những thách thức trong quá trình phát triển bền
vững khu vực nghiên cứu.
Đề xuất một số giải pháp vừa đẩy mạnh phát triển kinh tế hộ vừa kết
hợp bảo vệ môi trường sinh thái trên địa bàn nghiên cứu.
5. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, và kiến nghị, luận văn gồm 3 chương
chính sau:
– Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
– Chương 2: Thực trạng phát triển kinh tế hộ và những tác động đến môi
trường sinh thái khu vực nông thôn huyện Định Hóa.
– Chương 3: Những giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế hộ và bảo
vệ môi trường khu vực nông thôn huyện Định Hóa.

MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ………………………………………………………………………………………………1
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài ……………………………………………….1
2. Mục tiêu nghiên cứu ……………………………………………………………………………2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu …………………………………………………………3
4. Ý nghĩa khoa học của luận văn …………………………………………………………….4
5. Bố cục của luận văn ……………………………………………………………………………4
Chƣơng 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu ….5
1.1. Cơ sở khoa học của phát triển kinh tế hộ và môi trường khu vực nông
thôn ………………………………………………………………………………………………………5
1.1.1. Quan điểm về phát triển, phát triển kinh tế, phát triển bền vững 5
1.1.2. Quan điểm về phát triển kinh tế khu vực nông thôn trong quá trình công
nghiệp hóa, hiện đại hóa 6
1.1.3. Hộ nông dân và kinh tế hộ nông dân 8
1.1.4. Quan điểm về môi trường, môi trường khu vực nông thôn, miền núi 10
1.1.5. Hiện trạng môi trường toàn cầu, môi trường Việt Nam 15
1.1.6. Môi trường với đời sống con người và sản xuất nông – lâm nghiệp 21
1.1.7. Hoạt động của con người với môi trường sinh thái trong nông thôn 22
1.1.8. Đánh giá phát triển bền vững 24
1.1.9. Môi trường với sự phát triển bền vững 25
1.2. Phương pháp nghiên cứu ……………………………………………………………….. 29
Chƣơng 2: Thực trạng phát triển kinh tế hộ và những tác động đến môi
trƣờng khu vực nông thôn huyện Định Hóa ……………………………………….. 35
2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu …………………………………………………………. 35
2.1.1. Điều kiện tự nhiên 35

2.1.2. Điều kiện phát triển kinh tế – xã hội chung của huyện Định Hóa 40
2.1.3. Văn hóa – xã hội 47
2.1.4. Cơ sở hạ tầng của huyện 49
2.1.5. Tình hình môi trường ở huyện Định Hóa 49
2.1.6. Quản lý tài nguyên – môi trường 51
2.2. Thực trạng phát triển kinh tế hộ và những vấn đề về môi trường khu vực
nông thôn huyện Định Hóa ………………………………………………………………….. 51
2.2.1. Thực trạng phát triển kinh tế hộ 51
2.2.2. Thực trạng về môi trường khu vực nghiên cứu 77
2.3. Phân tích mối quan hệ giữa phát triển kinh tế hộ với môi trường sinh thái
khu vực nghiên cứu …………………………………………………………………………….. 88
2.3.1. Thực trạng tình hình sử dụng phân bón và thuốc BVTV tại các nhóm hộ
điều tra……………………………………………………………………… 88
2.3.2. Mối quan hệ giữa thu nhập trồng trọt và môi trường khu vực nghiên cứu
trong quá trình phát triển kinh tế hộ………………………………………… 91
2.4. Một số vấn đề còn tồn tại và định hướng phát triển kinh tế hộ …………… 98
Chƣơng 3: Một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế hộ gắn với
bảo vệ môi trƣờng khu vực nông thôn huyện Định Hóa ……………………. 103
3.1. Giải pháp phát triển kinh tế…………………………………………… 103
3.1.1. Đối với Ủy ban huyện Định Hóa…………………………………… 103
3.1.2. Đối với hộ nông dân………………………………………………… 103
3.2. Giải pháp phát triển bền vững khu vực nghiên cứu………………….. 104
3.2.1. Đối với Ủy ban huyện Định Hóa…………………………………… 104
3.2.2. Đối với hộ nông dân………………………………………………… 105
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ…………………………………………………………….. 107
TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………………………………………….. 110

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Trang
Bảng 1.1: Tỷ lệ người dân nông thôn được cấp nước sạch 2007 ………………. 16
Bảng 2.1: Tình hình sử dụng đất đai huyện Định Hóa qua các năm 2005 –
2007 ………………………………………………………………………………………………….. 39
Bảng 2.2: Tình hình nhân khẩu và lao động huyện Định Hóa năm 2005 –
2007 ………………………………………………………………………………………………….. 41
Bảng 2.3: Kết quả một số cây trồng chính trên địa bàn huyện Định Hóa năm
2005 – 2007 ……………………………………………………………………………………….. 44
Bảng 2.4: Tình hình phát triển chăn nuôi trên địa bàn huyện Định Hóa năm
2005 – 2007 ……………………………………………………………………………………….. 45
Bảng 2.5: Các mức phân nhóm hộ điều tra …………………………………………….. 53
Bảng 2.6: Phân nhóm hộ theo thu nhập …………………………………………………. 53
Bảng 2.7: Tình hình cơ bản các hộ điều tra ……………………………………………. 54
Bảng 2.8: Trình độ học vấn các chủ hộ điều tra …………………………………….. 55
Bảng 2.9: Thành phần dân tộc chủ hộ theo thu nhập ……………………………….. 56
Bảng 2.10: Thực trạng đất đai các hộ phân nhóm theo thu nhập……………….. 58
Bảng 2.11: Quy mô lao động của các hộ điều tra ……………………………………. 61
Bảng 2.12: Trình độ học vấn của chủ hộ phân theo nhóm hộ ………………….. 62
Bảng 2.13: Tổng hợp chi phí hoạt động sản xuất của các nhóm hộ điều tra
năm 2007 …………………………………………………………………………………………… 64
Bảng 2.14: Chi tiết chi phí trồng trọt theo nhóm hộ ………………………………… 66
Bảng 2.15: Tổng hợp chi phí cho chăn nuôi theo nhóm hộ ………………………. 68
Bảng 2.16: Kết quả một số cây trồng chính năm 2007 chia theo nhóm hộ …. 70
Bảng 2.17: Kết quả chăn nuôi của hộ năm 2007 …………………………………….. 72
Bảng 2.18: Tổng hợp nguồn thu của các nhóm hộ điều tra ………………………. 74
Bảng 2.19: Cơ cấu thu nhập theo nhóm hộ …………………………………………….. 76

Bảng 2.20: Chất lượng và nguồn nước ăn, sinh hoạt của hộ …………………….. 83
Bảng 2.21: Điều kiện nhà vệ sinh gia đình …………………………………………….. 84
Bảng 2.22: Điều kiện vệ sinh chuồng trại chăn nuôi ……………………………….. 85
Bảng 2.23: Biện pháp xử lý rác thải tại các hộ ……………………………………….. 86
Bảng 2.24: Tình hình sử dụng phân bón và thuốc BVTV của các hộ ………… 90
Bảng 2.25: Hệ số tương quan giữa thu nhập trồng trọt với các yếu tố cơ bản
ảnh hưởng đến thu nhập trồng trọt của hộ năm 2007 ………………………………. 93
Bảng 2.26: Model Summary (b) …………………………………………………………… 94
Bảng 2.27: ANOVA (b) ………………………………………………………………………. 95
Bảng 2.28: Hệ số co dãn (hồi quy) giữa thu nhập trồng trọt với các yếu tố cơ
bản tác động đến thu nhập của hộ năm 2007 ………………………………………….. 96
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Trang
Biểu đồ 2.1: Phân bổ thu nhập của hộ……….………………………… 52
Biểu đồ 2.2: Cơ cấu giới tính của chủ hộ……………………………… 55
Biểu đồ 2.3: Cơ cấu đất đai của các nhóm hộ…………………………. 59
Biểu đồ 2.4: Cơ cấu trình độ văn hoá của các nhóm hộ………………… 63
Biểu đồ 2.5: Cơ cấu chi phí trồng trọt của các nhóm hộ………………. 67
Biểu đồ 2.6: Cơ cấu thu nhập của các nhóm hộ……………………….. 77
DANH MỤC PHỤ LỤC
Trang
Phụ lục 01: Bảng câu hỏi điều tra…………..….………………………….. 112
Phụ lục 02: Bộ chỉ thị phát triển bền vững……………………………… 130
Phụ lục 03: Tình hình biến động độ che phủ rừng huyện Định Hóa…… 133
Phụ lục 04: Những loại thuốc BVTV được sử dụng ở huyện Định Hóa.. 134

Advertisements

About svktclub

svktclub nhận viết thuê luận văn,báo cáo,chuyên đề tốt nghiệp
Bài này đã được đăng trong Luận văn, chuyên đề, khóa luận và được gắn thẻ , , , , , , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s