Những biến động bất thường của thị trường cà phê thế giới trong thời gian qua và ảnh hưởng của nó đến hoạt động sản xuất – xuất khẩu cà phê Việt Nam


Lời mở đầu

 

1.Tính cấp thiết của đề tài.

Trong những năm qua, cà phê luôn giữ vai trò là một trong số ít những mặt hàng trọng yếu của nền kinh tế quốc dân. Hàng năm, cà phê đóng góp tới 10% vào tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Với tầm quan trọng của mình, cà phê được xếp vào danh sách 10 mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam  và được chọn là một trong những mặt hàng trọng điểm cần phát huy trong giai đoạn 2001-2010.

Cũng như nhiều mặt hàng nông sản khác, hoạt động sản xuất và xuất khẩu cà phê phụ thuộc nhiều vào các yếu tố khách quan như thời tiết, khí hậu và sự bấp bênh, không ổn định luôn là đặc tính cố hữu của thị trường này. Chỉ trong một thập kỷ qua, thị trường cà phê thế giới đã trải qua tới ba đợt biến động mạnh, đấy là cuộc khủng hoảng thừa niên vụ 1994/1995, cơn sốt cà phê niên vụ 1997/1998 và cuộc khủng hoảng vừa qua, trong đó đợt biến động mới đây được coi là nghiêm trọng nhất. Đến nay, trải qua những ngày giá cà phê xuống tới mức kỷ lục, thấp nhất trong vòng 30 năm trở lại đây, chúng ta mới thực sự cảm thấy được sự tàn phá dữ dội của cuộc khủng hoảng này. Tuy nhiên, mức độ thiệt hại đối với mỗi nước là khác nhau tuỳ thuộc vào sự chủ động của nước đó vào thị trường cà phê thế giới. Có thể nói, Việt Nam là một trong những nước chịu hậu quả nặng nề nhất do tính phụ thuộc của ngành cà phê Việt Nam vào thị trường thế giới rất cao, có tới 98% sản lượng là dành cho xuất khẩu. Bên cạnh đó còn do những yếu kém trong hoạt động của ngành vốn tồn tại từ trước tới nay: cà phê phát triển ồ ạt không theo quy hoạch, khâu chất lượng và chế biến chưa được chú trọng, chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc quảng bá cà phê Việt Nam ra thị trường thế giới và xây dựng thương hiệu cho cà phê Việt Nam. Đây mới chính là nguyên nhân sâu xa của vấn đề và những biến động của thị trường cà phê thế giới vừa qua chỉ là một nguyên nhân khách quan và là giọt nước làm tràn đầy ly.

Do những biến động của thị trường cà phê diễn ra với tốc độ rất nhanh và bất thường nên bài viết có thể không theo kịp với những biến động của thị trường xảy ra trong quá trình viết. Tuy nhiên điều này không ảnh hưởng lớn đến mục đích của đề tài.

2. Mục đích của đề tài:

 Mục đích của đề tài là phân tích những biến động của thị trường cà phê, tìm ra nguyên nhân khách quan, chủ quan để từ đó đưa ra lối đi đúng đắn nhất cho ngành cà phê Việt Nam, giúp ngành cà phê Việt Nam phát triển bền vững và có một vị thế quan trọng trên thị trường cà phê thế giới.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

          Những biến động của thị trường cà phê thế giới trong thời gian qua và  ảnh hưởng của nó đến hoạt động sản xuất – xuất khẩu cà phê Việt Nam.

4. Phương pháp nghiên cứu:

          – Phương pháp thu thập và tổng hợp tài liệu.

          – Phương pháp thống kê và phân tích.

          – Phương pháp lý luận biện chứng.

5. Bố cục của khoá luận.

           Với mục đích nghiên cứu trên, khoá luận sẽ bao gồm các phần:

Chương 1: Tình hình sản xuất và xuất khẩu cà phê Việt Nam trong những  năm gần đây .

Chương 2: Những biến động bất thường của thị trường cà phê thế giới trong thời gian qua và ảnh hưởng của nó đến hoạt động sản xuất – xuất khẩu cà phê Việt Nam.

Chương III: Một số giải pháp đối vớisản xuất và xuất khẩu cà phê Việt Nam

 Mặc dù đã có rất nhiều sự cố gắng nhưng bài viết không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế. Em rất mong nhận được những ý kiến phê bình, góp ý của thầy cô và các bạn. Em  xin chân thành cảm ơn Thạc sỹ Nguyễn Xuân Nữ đã hướng dẫn và giúp em hoành thành khoá luận này.

Chương i

        Tình hình sản xuất và xuất khẩu cà phê  

      Việt Nam trong những năm gần đây

 

I. Tình hình sản xuất

          Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có điều kiện thuận lợi để trồng và phát triển cây cà phê, đặc biệt là các điều kiện về khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn lao động dồi dào. Với việc khai thác tối đa các lợi thế vốn có, trong những năm qua, ngành cà phê Việt Nam đã nhanh chóng khẳng định được vị trí của mình trên thị trường cà phê thế giới. Diện tích, năng suất và sản lượng không ngừng tăng đã đưa Việt Nam từ vị trí thứ 8 trong các nước sản xuất cà phê thế giới về sản lượng (1995) lên vị trí thứ 2 vào năm 2001. Bên cạnh những thành tựu đạt được, khâu chế biến cà phê vẫn còn là một điểm yếu của ngành cà phê Việt Nam. Chính vì vậy, trong thời gian qua, mặc dù ngành cà phê Việt Nam có những bước phát triển nhưng vẫn không theo kịp các nước sản xuất cà phê khác trên  thế giới. Tình hình sản xuất cà phê Việt Nam trong những năm qua có thể đựơc khái quát qua một số chỉ tiêu sau:   

 

1. Diện tích

          Cây cà phê đã xuất hiện ở Việt Nam từ cuối thế kỷ XVI, nhưng đến cuối thập kỷ 80 của thế kỷ 20 cây cà phê mới thực sự được phát triển và diện tích cà phê cũng bắt đầu tăng nhanh.

Năm 1975, khi vấn đề phát triển cây cà phê được đặt ra, cả nước ta mới chỉ có không đầy 20 ngàn ha, chủ yếu được trồng ở hai tỉnh ĐăkLăk và GiaLai. Đến năm 1980, toàn ngành cũng mới chỉ đạt 180 ngàn ha. Trong những năm qua, nhờ có chính sách khuyến khích sản xuất và xuất khẩu cà phê của Đảng và Nhà nước, cầy cà phê đã bắt đầu được phát triển trên quy  mô lớn và diện tích cà phê không ngừng tăng. Đến năm 2000, diện tích cà phê trên cả nước đã đạt tới con số đáng kinh ngạc là 500.000 ha, điều này vượt ngoài dự kiến của ngành. Cà phê được trồng rộng khắp trên toàn quốc và chủ yếu tập trung ở một số tỉnh như Tây Nguyên, ĐăkLăk, Lâm Đồng, Gia Lai, KonTum….., đặc biệt Tây Nguyên chiếm tới 73,3 % diện tích  cà phê cả nước.

Bảng 1: Diện tích cà phê qua các niên vụ  vừa qua

Niên vụ

Diện tích (ha)

Số diện tích tăng so với niên vụ    trước đó (ha)

1992 /93

140.000

1993/94

150.000

10.000

1994/95

215.000

65.000

1995/96

295.000

80.000

1996/97

350.000

55.000

1997/98

410.000

60.000

1998/99

460.000

50.000

1999/00

520.000

60.000

2000/01

500.000

-20.000

                                                                                      Nguồn: VINACAFE

          Có thế thấy trong những năm qua, diện tích cà phê tăng với tốc độ nhanh chóng. Chỉ trong 10 năm mà diện tích đã tăng lên gần gấp 5 lần, tuy nhiên tăng không đều. Trong niên vụ 1996/1997 diện tích cà phê tăng chậm hơn so với năm trước đó do thị trường cà phê thế giới vừa trải qua cuộc khủng hoảng thừa vào năm 1994/1995. Tuy nhiên, do tình hình khan hiếm cà phê trong niên vụ  1998/1999, giá cà phê tăng cao nên đến niên vụ 1999/2000  diện tích cà phê lại tăng với tốc độ lớn hơn và diện tích cà phê đạt con số lớn nhất từ trước tới nay, 520.000 ha, cà phê được trồng tràn lan ở khắp nơi trong cả nước. Đến niên vụ 2000/2001, do giá cà phê trên thị trường thế giới sụt giảm nghiêm trọng, nhiều hộ nông dân trong nước đã chặt bỏ cây cà phê để trồng các loại cây công nghiệp khác khiến cho lần đầu tiên diện tích cà phê trong nước giảm khoảng 20.000ha xuống còn 500.000ha.

Nhìn chung, diện tích cà phê tăng qua các năm. Nguyên nhân chủ yếu là do:

* Điều kiện đất đai ở Việt Nam rất thuận lợi cho việc trồng và phát triển cây cà phê. Việt Nam có khoảng 10,5 triệu ha đất nông nghiệp (chiếm 1/3 diện tích cả nước). Trong đó, có những loại thổ nhưỡng có giá trị kinh tế cao như đất đỏ bazan trải dài từ cao nguyên Trung bộ đến Đông Nam Bộ. Theo thống kê của Viện quy hoạch và thiết kế nông nghiệp, diện tích đất có thể trồng được cà phê gồm 3 loại đất: S1 (rất thích hợp trồng cà phê); S2 (thích hợp trồng cà phê) và S3 (ít thích hợp trồng cà phê). Tổng số diện tích đất có thể trồng được cà phê trong cả nước là 2.368.765 ha, trong đó hai loại S1 và S2 là 1.084.660 ha chiếm 46%. Nếu chỉ so sánh với hai loại đất S1 và S2 thì với diện tích  cà phê khoảng 500.000 ha chúng ta mới chỉ khai thác khoảng 47%. Vì vậy quỹ đất để trồng cà phê là rất dồi dào  và diện tích cà phê vẫn có thế  mở rộng được trong những năm tới.

          * Cà phê là một trong những loại cây công nghiệp mang lại lợi nhuận cao hơn so với cây lương thực. Theo tính toán của Viện quy hoạch và thiết kế nông nghiệp – Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn thì lợi nhuận của cà phê gấp 3,4 lần so với sản xuất gạo và 2,9 lần ngô. Hơn nữa, cây cà phê là một loại cây công nghiệp dài ngày, việc đầu tư  ban đầu chỉ cần một lần, sau đó là đầu tư bổ sung. Điều này rất phù hợp với nguồn vốn eo hẹp của các hộ nông dân ở nước ta. Cụ thể Viện nghiên cứu  đã đưa ra hiệu quả và mức vốn đầu tư cho một ha cây cà phê trồng ở Tây Nguyên, một vùng đất rất thích hợp  với loại cây này, thì thứ tự  mức lợi nhuận như sau (so với một số loại cây công nghiệp khác)

Bảng 2: Mức lợi nhuận đối với mỗi loại đất trồng

Đơn vị : 1000đ/ha/năm

Cây công nghiệp Cà phê Tiêu Cao su Chè Điều
Đất rất thích hợp (S1)

7508

4740

4200

3720 3094
Đất thích hợp (S2)

4035

2440

3050

3110 2800
Đất ít thích hợp (S3)

2057

   _

2610

2200 2144

                                                Nguồn:  Kết quả thống kê của Bộ Nông Nghiệp

Do hiệu quả kinh tế cao như vậy, nhiều vùng, nhiều nơi trong cả nước đã chuyển sang trồng và thâm canh cây cà phê. Thậm chí , do có một thời gian dài (1997 – 1998) cà phê bán được giá cao, sản xuất thu được lợi nhuận siêu ngạch, thêm vào đó các hộ nông dân lại được giao đất và tự quản lý công việc trồng trọt kinh doanh của mình. Chính vì vậy đã xảy ra tình trạng đua nhau ồ ạt trồng cà phê. Nhiều người nhất là dân di cư  tự do vào chặt phá rừng để trồng cà phê. Theo thống kê sơ bộ, hàng chục ngàn ha rừng đầu nguồn đã bị tàn phá. Chính vì vậy, trong những năm qua diện tích cà phê tăng tràn lan, đặc biệt là giai đoạn 1995 – 2000.

2. Năng suất

          Một điều mà ngành cà phê Việt Nam đáng tự hào là năng suất cà phê Việt Nam được đánh giá là cao nhất thế giới, vượt xa năng suất của các nước sản xuất cà phê khác, kể cả những nước luôn dẫn đầu về sản lượng như Brazil, Colombia, Indonesia. Đấy chính là điểm mạnh và cũng là lợi thế cạnh tranh của cà phê Việt Nam khiến cho nhiều nước sản xuất cà phê trên thế giới phải kinh ngạc. Năng suất bình quân của Việt Nam qua một số năm như sau:

About svktclub

svktclub nhận viết thuê luận văn,báo cáo,chuyên đề tốt nghiệp
Bài này đã được đăng trong Luận văn, chuyên đề, khóa luận và được gắn thẻ , , , , , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s