Thực trạng lạm phát ở Việt Nam giai đoạn 2007-2009. Kiểm soát lạm phát


Thực trạng lạm phát ở Việt Nam giai đoạn 2007-2009. Kiểm soát lạm phát

 

A.Định nghĩa lạm phát:

 

Trong kinh tế học( phạm vi quốc gia)

Lạm phátlà tình trạng mức giá chung  của nền kinh tế tăng lên trong một khoảng thời gian nhất định

Trong một nền kinh tế( trong phạm vi thị trường tòan cầu)

Lạm phát là sự mất giá trị thị truong hay sự giảm sức mua của đồng tiền

Nguyên nhân lạm phát

  • Ø  Cầu kéo
  • Ø  Chi phí đẩy
  • Ø  Và một số nguyên nhân khác: Sức ỳ nền kinh tế, Tiền tệ

 

Đối với nước VN, có thể nói hiện nay nguyên nhân lạm phát là do tác động tổ hợp của ba dạng thức lạm phát : lạm phát tiền tệ( chủ yếu ), lạm phát chi phí đẩy , lạm phát cầu kéo.

Lạm phát cầu kéo: do đầu tư công và đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân tăng, dẫn đến nhu cầu nguyên nhiên vật liệu tăng, thiết bị công nghệ tăng, thu nhập người dân cũng như người thân từ nước ngoài gửi về tăng làm cho thu nhập  tăng dẫn đến nhu cầu của người dân tăng, ngoài ra là do nhu cầu nhập khẩu lương thực thế giới tăng. Nhu cầu tăng đột biến đẩy giá cả các mặt hang tăng nhanh.

Lạm phát chi phí đẩy: giá nguyên nhiên liệu: xăng dầu các sản phẩm hóa dầu, thép, phôi thép…( giá đầu vào) trên thế giới tăng mạnh, trong điều kiện kinh tế nước ta phần lớn phụ  thuộc vào nhập khẩu ( chiếm 90% GDP) đồng thời thiên tai, mất mùa cũng khiến dẫn đến giá cả thị trường trong nước tăng

Lạm phát tiền tệ: Trong năm 2007cung tiền ở Việt Nam tăng mạnh do vốn nước ngoài chảy vào tăng đột bíên buộc ngân hàng nhà nứoc tung khối lượng lớn tiền để mua ngoại tệ à tăng lượng tiền trong lưu thông với mức 30%, hạn mức tín dụng cũng tăng cao , thêm vào đó là hệ quả của sự tăng tín dụng trong những năm trước đó.

Nhưng trong khi đó so với các nuớc trong khu vực, như Thái Lan , Trung Quốc, cũng chịu sức ép tương tự mà lạm phát chỉ ở mức 1 con số, còn ta dến hai chữ số => khác biệt đó là domức chênh lệch mức tăng cung tiền và GDP quá lớn(2005-2007 cung tiền tăng 135%, GDP tăng 27% ) Mức chênh lệch đó là do cơ cấu kinh tế chậm cải thiện, công nghiêp khai thác tài nguyên gia công chiếm tỉ trọng lớ, giá trị gia tăng sản xuất công nghiệp thấp, đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước còn dàn trải, không đảm bảo tiến độ, không hiệu quả, nhiều thất thoát…kéo dài , chậm khắc phục.Công tác dự báo dự kiến biện pháp, kế họach ứng phó những tác động tiêu cực của kinh tế thế giới chưa được quan tâm đúng mức, tham mưu Đảng và Nhà Nước do chưa có kinh nghệim nên còn lúng túng, thiếu linh hoạt trong ứng phó. Nói chung  ngoài những yếu tố khách quan còn do yếu tố chủ quan là từ cơ quan Nhà nước điều hành ổn định  kinh tế vĩ mô thiếu hiệu quả.

Tuy nhiên nguyên nhân lạm phát ở Việt Nam là vấn đề còn đang được tranh luận.

B.Thực trạng lạm phát giai đoạn 2007-2009 và kiểm soát

 

I.Năm 2007

  Trần Văn Thích

                                         

Sau 11 năm  (1996-2006) giữ  được  tốc độ lạm  phát  ở mức  một  con số, nền  kinh tế Việt Nam  lại “sôi”  lên  với  làn  sóng  tăng  giá khá mạnh  mẽ vào năm  2007, đã  khiến  cho nhiều ngành,   nhiều   cấp  và  nhiều   giới  phải   “vào cuộc” để tìm hiểu  đâu  là căn nguyên của vấn đề, thực  tế tác động  của nó đến đời sống kinh tế   – xã hội ở mức  nào, và phải  kiềm  chế lạm phát ra sao. Xung quanh vấn đề này đã có rất nhiều  ý kiến  khác  nhau, thậm  chí trái  ngược  nhau (nhiều người tỏ ra lo ngại  trước con số lạm phát 12,63% của  năm  2007; nhưng cũng có  người lại  bình  thản  cho  rằng  “lạm  phát vẫn đang   trong   tầm  kiểm  soát”,  hay  “nền kinh tế vẫn  đang  đà phát  triển  lành mạnh”

I .Diễn biến lạm phát                          

   Lạm phát những năm gần đây

   Thực trạng lạm phát  tại Việt Nam  12 năm qua (1996-2007) có thể tóm lược lại trong  mấy điểm  nổi bật sau đây:

   Việt Nam  đã  “kéo”  được  chỉ số lạm phát  (CPI) từ mức ba con số (774,7%/1986;

223,1%/1987; 393,8%/1988)  xuống một con  số (5,2%/1993) và duy  trì nó trong  hơn mười  năm qua. Nổi bật hơn hết là việc kiềm chế được lạm phát   ở  mức   thấp   mà  chúng ta  không phải “đánh đổi”, hay “lựa chọn”  giữa mục tiêu tăng trưởng và lạm phát  như nó thường diễn  ra tại nhiều  nước.  Đó thật  sự là một  thành  tựu  lớn.

   Thực trạng lạm phát năm 2007

Sau  11 năm  lạm  phát  giữ  ở mức một  con số, năm  2007 chỉ số này  đã  tăng  lên mức  hai con số. Điểm  khác  biệt của lạm phát trong  năm  này  là  sự  tăng  giá  diễn  ra  đồng loạt ở cả nhóm  hàng  lương thực  và phi lương thực.   Đứng   đầu   về  tốc  độ  tăng  giá  trong nhóm  các  hàng  hóa  tính  CPI  là  thực  phẩm (tăng   21,16%,  riêng   tháng  12  tăng   4,69%). Nhóm hàng  nhà ở và vật liệu xây dựng tăng cao thứ  hai (tăng 17,12%, riêng  tháng  12 tăng 3,28%).  Đứng   thứ   ba  là  nhóm   hàng  lương thực  (tăng 15,4%, riêng  tháng  12 tăng 2,98%). Phương tiện  đi lại và bưu  điện  đứng thứ  tư (tăng hơn 7%, riêng  tháng  12 tăng 0,7%). Tiếp đến   là  nhóm   hàng   may   mặc  và  giày  dép (tăng  7%, riêng  tháng  12 tăng  1,16%); dược phẩm và y tế (tăng 7%)(2), v.v…

Hiện  tượng giá tăng diễn  ra ở hầu  hết các nhóm  hàng hoá và dịch vụ như vậy cho thấy, nguyên nhân  của  lạm  phát  không chỉ  hoàn toàn  do  tác  động  của  giá  cả thế  giới  hay  từ cung  hàng  hoá,  dịch  vụ;  mà  rõ  ràng  là có nguyên nhân từ tiền tệ

   Khác  với tình  trạng lạm  phát  của những năm  trước,  chỉ  số giá  tiêu  dùng các tháng  trong  năm  2007 tăng  liên tục ngoài  dự đoán,  vượt  qua  chỉ  tiêu  Quốc  hội  đề  ra  hết lần này  đến  lần  khác  (nói  khác  đi  là không kiểm  soát  được!).  Ví dụ,  tại  thời  điểm  cuối năm  2006, lạm phát  năm  2007 được  dự  báo ở mức 6 – 7%, và tỷ lệ tăng trưởng kinh tế là 9 -10%. Nhưng, mới  đến  tháng   7/2007  chỉ  số lạm  phát  đã  đạt  mức  6,19%, trong  đó  riêng tháng  7 là 0,94%. Trước tình hình đó, thay  vì chỉ  tiêu  lúc  đầu  là  6% – 7%, Chính  phủ  đã phải  điều  chỉnh  chỉ tiêu  lạm  phát  cả năm  ở mức dưới  8%, với niềm  tin  là chỉ số giá tiêu dùng  của  các tháng  còn  lại giữ  ở mức  tăng khoảng   0,4%/tháng .  Nhưng  rồi,   ngay  trong  tháng 8 giá  đã  tăng  thêm  0,55% (cao hơn  dự đoán),  rồi tháng  9 vẫn  tiếp  tục  tăng 0,51%, tháng   10 tăng  0,74%,  tháng   11  tăng 1,23%, và  tháng  12 tăng  kỷ  lục:  2,91% (cao nhất  so với các tháng  trong  năm, kể cả tháng2/2007 là tháng có Tết Nguyên Đán; và cũng cao nhất so với các tháng 12 của 11 năm  trước đó).  Kết thúc  năm  2007, tốc độ  tăng  giá tiêu dùng chung đã  lên  đến  12,63% so với  năm trước,  gần  gấp  rưỡi tốc độ  tăng  trưởng kinh tế (8,44%). Điều đó đã khiến  cho nhiều  người phải lo lắng, nhất  là những người nghèo. Họ lo lắng không phải  vì mức  lạm  phát  cao (bởi nền  kinh tế Việt Nam  cũng  đã  từng  đối  mặt với lạm phát cao trong  nhiều  năm, như 1990:67,4%; 1991:67,6%; 1992: 17,6%; 1994: 14,4%; và 1995: 12,7%, thậm  chí còn rất cao, như các năm  trước  1990), mà  lo  vì  tốc  độ  tăng  giá diễn  ra  quá  nhanh,  trong  khi  các nhà  hoạch định  chính  sách  lại lúng  túng  trong  cách  xử lý.  Chính  Bộ trưởng Bộ Tài  chính  Vũ  Văn Ninh đã thừa  nhận  điều  đó khi trả lời phỏng vấn Ông  nói: “Đúng  là trong  dự  báo  có vấn  đề.  Kể cả dự báo thị trường thế giới và tác động  của chính sách  vào chỉ số giá tiêu  dùng. Chúng ta vẫn nghĩ  rằng có thể khống chế được,  nhưng trên thực tế giá cả đã tăng rất cao.

Với  mức  12,63%, chỉ số lạm  phát năm  2007 đã  cao  hơn  nhiều  so với  lãi  suất huy   động   tiết  kiệm  (lãi  suất   của  các  ngân hàng  thương mại  nhà  nước  khoảng trên  8%, và  của  các  ngân  hàng  thương mại  cổ phần khoảng 9,5%). Điều đó đã khiến  cho người có tiền  gửi  tiết kiệm  bị thiệt  thòi  lớn do lãi suất thực  âm, và kết quả là dòng  tiền ồ ạt được  rút khỏi ngân  hàng  để đầu  tư vào “kênh”  khác có hiệu quả hơn (người giàu thì mua  nhà ở và bất động   sản,  đầu   tư  chứng  khoán;   còn  người nghèo thì có được  đồng  nào đều  đổi hết thành vàng).  Kết quả  là lượng tiền  trong  lưu  thông càng  lớn  thêm,  làm  cho  giá  cả càng  tăng  cao hơn,   đồng   thời  lại  tiềm  ẩn  nguy   cơ  khủng hoảng thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.   Lạm phát  cao trên thực tế đã làm cho đồng tiền  Việt Nam  có xu hướng tăng  giá so với  đồng  đô  la  Mỹ,  dù  cho  trên  danh  nghĩa  đồng Việt Nam  vẫn mất  giá tương đối  so với đô la Mỹ một cách đều đều qua các năm (tỷ giá giữa USD/VND  năm  2001 là 14.725 VND; năm 2002: 15.280 VND; năm 2003: 15.510 VND; năm 2004: 15.740 VND; năm 2005: 15.859 VND; năm 2006: 15.994 VND; và năm  2007: 16.241 VND). Nhưng do giá cả tại Việt Nam  tăng cao hơn giá cả tại Mỹ (12,63% so với 4,1% năm  2007), nên dù  tỷ  giá danh  nghĩa  có phần hạ  thấp  giá trị đồng Việt Nam  thì trên  thực  tế đồng  đô la vẫn đang bị hạ thấp  giá trị so với VND (USD đã bị mất  giá  8,1% so với  năm  2006, do  lạm  phát 4,1%, tại  Mỹ  1 đô  la  năm  2007 có  sức  mua tương đương với   0,959 đô  la  năm  2006, và bằng  16.241 đồng  Việt Nam  năm  2007. Cũng do lạm phát  12,63%, tại Việt Nam  16.241 đồng năm  2007 chỉ  có  sức  mua   tương đương với 14.189 đồng  của năm  2006; còn 1 đô la tại Việt Nam  năm  2006 chỉ còn bằng  14.795 đồng  vào tháng 12/2007. Như  vậy, nếu so với sức mua  là 15.994 đồng  của  năm  2006, thì  đồng  đô  la tại Việt Nam vào cuối năm 2007 đã bị mất 8,1% giá trị.  Điều  đó  vô hình  chung đã  góp  phần hạn chế xuất  khẩu và  khuyến khích  nhập  khẩu. Thực  tế là năm  2007 Việt  Nam  nhập  siêu  kỷ lục, với  12,45 tỷ  USD,  bằng  25,6% tổng  kim ngạch xuất khẩu.

II . Nguyên nhân gây ra lạm phát

Thứ nhất  do giá lương thực – thực phẩm và giá dầu thế giới đã tăng cao trong năm 2007. Do hai nhóm hàng hóa này đều là những sản phẩm ngoại thương chủ đạo của Việt Nam và đồng thời chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu CPI, đây chắc chắn là một trong những nguyên nhân gây ra lạm phát cao ở Việt Nam trong suốt năm nay. Nhưng nếu giá lương thực – thực phẩm và giá dầu lửa thế giới là nguyên nhân chính, thì các nước trong khu vực như Thái Lan và Trung Quốc cũng phải chịu sức ép tăng giá tương tự. Tuy nhiên, trong khi tỷ lệ lạm phát của Việt Nam năm 2007 lên tới 2 chữ số, thì Trung Quốc chỉ chịu lạm phát ở mức 6,5% và Thái Lan 2,9%

Ta chỉ có thể giải thích  lạm phát năm 2007 có nguyên nhân chính từ nguồn cung tiền tệ quá lớn.

Nhận định trên xuất phát từ một hội thảo có tên “Phân tích diễn biến giá cả, lạm phát năm 2007, dự báo giá cả, lạm phát năm 2008″ do Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả tổ chức (25/12/2007). Theo các chuyên gia về thị trường giá cả Việt Nam, năm 2007, tốc độ phát triển kinh tế chưa đạt đến mức 8,5% như kỳ vọng, trong khi đó, chỉ số giá đã vượt quá xa mục tiêu kiềm chế. Mặc dù tốc độ tăng giá chưa đến mức là một “thảm họa” đối với một nền kinh tế đang phát triển nhanh như Việt Nam; song lại là một tín hiệu không tốt cho đời sống người dân và nền kinh tế. Diễn biến giá cả và lạm phát năm 2007 cần được mổ xẻ để tìm biện pháp điều hành giá cả trong bối cảnh nền kinh tế đang hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới.

Riêng kiều hối lên đến 5 tỷ USD thậm chí có thể lên đến 7,5 tỷ USD. Trong khi Nhà nước lại chủ động tăng dự trữ ngoại hối lên từ 13 – 20 tuần nhập khẩu. Hàng trăm ngàn tỷ đồng tung ra trong thời gian ngắn để hút USD đã gây tác động lớn đến tăng giá hàng hoá, dịch vụ. “Trước đây, chỉ vài chục ngàn tỷ đồng tung ra đã đủ làm khuynh đảo thị trường, năm nay tung ra đến hàng trăm ngàn tỷ đồng là rất lớn đối với thị trường trong nước và tác động đến tăng lạm phát”, TS Nguyễn Khánh Long – viện trưởng viện nghiên cứu khoa học thị trường giá cả -nói.

Giáo sư Kenichi Ohno, chuyên gia Diễn đàn Phát triển Việt Nam (VDF) ước tính, có ít nhất 15 tỷ USD đã đổ vào Việt Nam trong năm 2007 từ các nguồn: dịch vụ (du lịch) 4,6 tỷ USD; vốn FDI giải ngân 2,2 tỷ USD; vốn vay ODA 1,8 tỷ USD, cổ phiếu và trái phiếu 2,5 tỷ USD…. và đây là nguyên nhân chính gây nên tình trạng lạm phát ở Việt Nam và là mức lạm phát cao nhất trong các nước mới nổi ở Đông Á.

Giáo sư Kenichi Ohno cũng cho rằng, có nhiều nước tiếp nhận rất lớn ngoại tệ nhưng vẫn cơ bản giữ được tỷ lệ lạm phát ở mức tương đối thấp. Vấn đề của Việt Nam là do chính sách quản lý tài chính, tiền tệ chưa hợp lý. Dường như Việt Nam đã có tất cả các dấu hiệu của một nước tiếp nhận nhiều tiền mà không hấp thụ tốt: sự bùng nổ về xây dựng, tài sản, dự trữ ngoại tệ tăng, định giá cao tỷ giá hối đoái, lạm phát gia tăng…, và điều này làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát

Ngoài ra còn 1 số nguyên nhân gây lạm phát như ảnh hưởng của thiên tai và dịch bệnh

III . Tác động của lạm phát  

Giá cả tăng mạnh sẽ làm tăng chi phí sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Lạm phát cao làm giảm giá trị đồng tiền trong nước. Khi các mức giá cả trong tương lai khó dự đoán hơn thì các kế hoạch chi tiêu và tiết kiệm hợp lý sẽ trở nên khó thực hiện hơn. Người dân ngày càng lo ngại về việc sức mua trong tương lai của họ bị giảm xuống và mức sống của họ cũng vì vậy mà kém đi. Lạm phát cao khuyến khích các hoạt động đầu tư mang tính đầu cơ trục lợi hơn là đầu tư vào các hoạt động sản xuất (ví dụ: khi có lạm phát, nếu ngân hàng không tăng lãi suất tiền gửãi thì dân chúng sẽ không gửi tiền ở ngân hàng mà tìm cách đầu cơ vào đất đai khiến giá cả đất đai tăng cao…). Lạm phát cao đặc biệt ảnh hưởng xấu đến những người có thu nhập không tăng kịp mức tăng của giá cả, đặc biệt là những người sống bằng thu nhập cố định như là những người hưởng lương hưu hay công chức. Phúc lợi và mức sống của họ sẽ bị giảm đi.

IV . Biện pháp nhằm kiềm chế lạm phát


Một là, cần thực hiện chính sách tài chính – tiền tệ năng động và hiệu quả.

Ngoài những giải pháp Ngân hàng Nhà nước đã áp dụng trong thời gian qua có thể áp dụng những giải pháp dưới đây nhằm điều chỉnh lượng cung tiền phù hợp, điều chỉnh chính sách tài khoá, tích cực quản lý và tăng hiệu quả của chi ngân sách:

Việc cần làm trước mắt hiện nay là giảm nhanh lượng tiền mặt trong lưu thông. Một số giải pháp như điều chỉnh lãi suất vay nóng giữa các Ngân hàng, nới lỏng tỷ giá hối đoái… là rất cần thiết, tuy nhiên, như vậy vẫn chưa đủ. Cần phải quản lý lượng cung tiền trong lưu thông chặt hơn nữa, chủ động tăng vòng quay của đồng tiền. Trước mắt nên hạn mức tín dụng đối với các ngân hàng thương mại nhằm hạn chế và kiểm soát lượng tiền tiếp tục được tung vào lưu thông. Ngân hàng Nhà nước cần có cơ chế kiểm tra giám sát các ngân hàng thương mại, nhất là những ngân hàng thương mại lớn trong việc xây dựng và thực hiện các biện pháp tăng vòng quay đồng tiền, quản lý lượng cung tiền cho lưu thông. Nếu không quản lý và tăng vòng quay tiền tệ sẽ hoàn toàn bị động trong quản lý lượng tiền mặt trong lưu thông, lượng tiền sẽ tăng lên nhiều gây ra những hậu quả xấu và dẫn tới lạm phát thường trực. Mặt khác phải xác định được lượng tiền thực có trong lưu thông (T), xây dựng chỉ tiêu vòng quay tiền, lấy đó làm mục tiêu phấn đấu của toàn ngành. Trên cơ sở đó, Ngân hàng Nhà nước chủ động giảm lượng tiền trong lưu thông nhằm thúc đẩy các ngân hàng thực hiện các giải pháp tăng vòng quay đồng tiền của mình. Như vậy lượng tiền sẽ được cung ứng trong giới hạn an toàn đối với nền kinh tế.


Tiếp đó, cần quản lý chặt chẽ chi tiêu ngân sách. Cần xem xét lại các chương trình, dự án đầu tư, hoạt động chi tiêu của Chính phủ, của các ban ngành. Tập trung ngân sách vào những công trình cấp thiết, những chương trình không cấp thiết nên chuyển vào những năm sau. Tăng hiệu quả chi tiêu ngân sách bằng việc hoàn thành các chương trình, các dự án đúng thời hạn để sớm phát huy tác dụng. Giảm chi phí trong các cơ quan khối công quyền, tích cực chống tiêu cực và lãng phí.

 

Các cơ quan chức năng cũng cần nghiên cứu điều chỉnh lãi suất ngân hàng năng động hơn. Có thể đảm bảo mức lãi suất bình quân cả năm 12%, song mức hiện tại có thể điều chỉnh cao hơn nhằm rút bớt lượng tiền mặt ra khỏi lưu thông. Tăng lãi suất tiết kiệm trong giai đoạn hiện tại tuy có ảnh hưởng tới thị trường chứng khoán, tới tăng trưởng song trong hiện thời là hợp lý và tác động tích cực tới kiềm chế lạm phát.

 

Ngoài ra, cũng cần phải quản lý chặt chẽ hoạt động chi tiêu thu đổi ngoại tệ trên thị trường. Tích cực thu hút ngoại tệ trong dân bằng việc khuyến khích gửi tiết kiệm ngoại tệ với lãi suất hấp dẫn; thực hiện tỷ giá hối đoái linh hoạt giữa tiền Việt với một số ngoại tệ, nhất là ngoại tệ mạnh chi phối hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam như USD, EURO, Yên, Nhân dân tệ… đảm bảo tác động khách quan vào xuất nhập khẩu, không gây thiệt hại chung cho nền kinh tế. Khuyến khích chi tiêu không dùng tiền mặt, đặc biệt là khách nước ngoài, cần tạo cơ chế để nhóm khách này có thể giam gia, nhất là đối với thị trường chứng khoán.

Bên cạnh đó, Chính phủ nên thực hiện bán trái phiếu chính phủ, tín phiếu kho bạc cho dân, thu hồi tiền mặt. Hoạt động này có tác dụng rất tích cực làm giảm nhanh lượng tiền mặt trong lưu thông và tác động trực tiếp tới giảm lạm phát. Trong trường hợp cấp bách hiện nay, không nên đấu thầu trái phiếu và tín phiếu qua trung gian. Ngân hàng Nhà nước, Kho bạc Nhà nước nên triển khai bán trực tiếp cho dân. Bán trực tiếp sẽ tránh được các khâu trung gian nên mức lãi suất đối với người mua sẽ cao hơn, thu hút được nhiều người tham gia. Có thể tổ chức thành những chiến dịch phân phối tín phiếu, trái phiếu trong thời gian cụ thể với cơ chế thuận lợi kết hợp với sự tuyên truyền cổ động mạnh mẽ để động viên mọi tầng lớp nhân dân, mọi tổ chức xã hội tham gia.


Hai là, điều chỉnh tăng trưởng kinh tế

 

Trước thực trạng nền kinh tế phát triển quá nóng, cần phải giảm tốc độ tăng trưởng, duy trì tốc độc tăng trưởng xoay quanh 8% là hợp lý. Cần kiểm soát chặt chẽ hoạt động đầu tư cả trung ương và địa phương, đầu tư của các thành phần kinh tế, chủ động điều chỉnh kế hoạch triển khai các dự án đầu tư, có thể chuyển những dự án chưa cấp thiết xuống tiếp những năm sau nhằm giảm tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế.

Kiểm tra tiến độ thực hiện các dự án, các công trình đầu tư. Khẩn trương hoàn thành các dự án, các công trình, đặc biệt là những công trình trọng điểm, hoàn thành dứt điểm các công trình dây dưa kéo dài để chúng sớm phát huy tác dụng.

Đẩy mạnh sản xuất hàng hoá vật chất, tăng năng suất lao động hơn nữa, nhất là sản xuất vật tư, nguyên vật liệu, hàng hoá tiêu dùng nhằm tăng năng lực của nền kinh tế, hạn chế nhập khẩu hàng tiêu dùng để thúc đẩy tiêu dùng nội địa.


Kiểm tra, xem xét các doanh nghiệp lớn đã cổ phần hoá, đánh giá hiệu quả vốn đầu tư huy động từ thị trường chứng khoán. Hạn chế các doanh nghiệp loại này chuyển hướng kinh doanh từ sản xuất hàng hoá hiện hữu sang dịch vụ, đặc biệt là kinh doanh tiền tệ.

Ba là, hạn chế tăng chi phí

Giảm mức tăng chi phí phải thực hiện tiết kiệm trong sản xuất. Để làm được điều này, bản thân các doanh nghiệp cần tăng cường quản lý sản xuất theo định mức, kiểm tra chặt chẽ các yếu tố đầu vào theo đúng quy cách, phẩm chất, chủ động nghiên cứu tìm vật tư thay thế với chi phí thấp, nhất là đối với vật tư nguyên liệu nhập khẩu. Một giải pháp giảm mức tăng chi phí khác có thể áp dụng là hoàn thiện công nghệ, đổi mới công nghệ, cải tiến tố chức quản lý nhằm tăng năng suất lao động.

Lạm phát là hiện tượng của kinh tế thị trường mang tính khách quan, dù muốn hay không chúng ta cũng vẫn phải đón nhận. Chính vì vậy, cần phải bình tĩnh nhìn nhận tìm hiểu bản chất sự việc để có những phản ứng điều chỉnh. Tuy nhiên, để thực hiện kiềm chế lạm phát trong giai đoạn này, Việt Nam sẽ phải chấp nhận từ bỏ một số mục tiêu khác. Do đó, Nhà nước cần có sự tham khảo ý kiến của các nhà khoa học, các chuyên gia kinh tế cũng như học hỏi kinh nghiệm từ các nước khác trên thế giới để có những quyết sách đúng đắn, kịp thời.

 

II.Năm 2008( Trịnh Quốc Cường , Lê Tri Thức)

  1. I.                  diễn biến lạm phát năm 2008

 

Lạm phát thực sự bùng nổ và thực sự gây nên những bất ổn vĩ mô vào năm 2008. Lạm phát đỉnh điểm vào tháng 7 năm 2008 khi lên tới trên 30% (YoY). Kết thúc năm 2008, lạm phát lùi về còn 19.89%, đây là mức cao nhất trong vòng 17 năm qua. Trong đó CPI của lương thực tăng cao nhất và đạt 49.16%.

 

Chỉ số gia tiêu dùng

 

Giá tiêu dùng năm 2008 nhìn chung tăng khá cao và diễn biến phức tạp, khác thường so với xu hướng giá tiêu dùng các năm trước. Giá tăng cao ngay từ quý I và liên tục tăng lên trong quý II, quý III, nhưng các tháng quý IV liên tục giảm (so với tháng trước, tháng 10 giảm 0,19%; tháng 11 giảm 0,76%, tháng 12 giảm 0,68%) nên giá tiêu dùng tháng 12 năm 2008 so với tháng 12 năm 2007 tăng 19,89% và chỉ số giá tiêu dùng bình quân năm tăng 22,97%.

Mặc dù giá tiêu dùng năm 2008 tăng khá cao, nhưng xu hướng diễn biến theo chiều hướng tích cực vào các tháng cuối năm là do:

   (i) Kết quả thực hiện đồng bộ 8 nhóm giải pháp nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và tăng trưởng bền vững, trong đó ưu tiên mục tiêu kiềm chế lạm phát với giải pháp thắt chặt tiền tệ là nguyên nhân cơ bản giữ cho lạm phát thấp hơn 20%. Điều này cũng khẳng định những giải pháp mà Chính phủ đề ra là hoàn toàn đúng hướng, kịp thời và đạt kết quả tích cực, giá tiêu dùng đã giảm dần từ tháng 10 năm 2008;

(ii) Giá dầu thô và giá nhiều loại nguyên liệu hàng hoá khác trên thị trường thế giới nước ta nhập khẩu với khối lượng lớn cũng đã giảm mạnh vào những tháng cuối năm, tạo thuận lợi cho giảm giá đầu vào của sản xuất trong nước;

(iii) Tình hình sản xuất trong nước những tháng cuối năm cũng đã bớt khó khăn hơn, do tiếp cận các nguồn vốn và mức độ giải ngân khá hơn.

 

Giá vàng tháng 12/2008 so với tháng trước tăng 0,78%; so với tháng 12 năm 2007 tăng 6,83%. Giá vàng bình quân năm 2008 so với năm 2007 tăng 31,93%. Giá đô la Mỹ tháng 12/2008 so với tháng trước tăng 1,14%; so với cùng kỳ năm trước tăng 6,31%. Giá đô la Mỹ bình quân năm 2008 so với năm 2007 tăng 2,35%.

Giá trị xuất nhập khẩu

Theo công bố của Tổng cục Thống kê ngày 25/12, bất chấp tình hình kinh tế thế giới khó khăn nhưng giá trị xuất khẩu năm 2008 của Việt Nam tăng gần 30%. Nhập siêu giảm dần và cả năm giữ ở mức 17 tỷ USD.

Xuất khẩu

Số liệu do Tổng cục Thống kê vừa công bố cho thấy, hàng xuất khẩu của Việt Nam năm nay thu về 62,9 tỷ USD, tăng 29,5% so với năm trước. Tốc độ tăng trưởng này vượt khá xa chỉ tiêu do Quốc hội thông qua hồi đầu năm là 20-22%.

Trong năm 2009, xuất khẩu của Việt Nam dự kiến chỉ tăng 13%, do giá cả và cầu tại các thị trường lớn đều giảm mạnh. Hiện giá dầu thô trên thị trường thế giới chỉ còn bằng 1/4 giá đỉnh điểm hồi tháng 7 vừa qua.


Những mặt hàng xuất khẩu mang về nhiều ngoại tệ trong năm nay vẫn là dầu thô, với 10,45 tỷ USD, tiếp sau là dệt may 9,1 tỷ USD, giày dép 4,69 tỷ USD, thủy sản, gạo và cà phê. Trong 3 tháng cuối năm, xuất khẩu của Việt Nam vẫn tăng, nhưng đã có xu hướng chậm dần.

Nhập khẩu

 

Kim ngạch nhập khẩu cả năm đạt gần 63 tỷ USD có được một phần lớn nhờ giá các mặt hàng của Việt Nam tăng mạnh trong những tháng đầu năm.

Về tình hình nhập siêu, trong 2008, Việt Nam chi tổng cộng 79,91 tỷ USD để nhập khẩu hàng hóa, tăng 27,5%, và đưa nhập siêu cả năm lên mức 17,01 tỷ USD.

 

Mức nhập siêu này chủ yếu do nhập khẩu tăng rất mạnh trong những tháng đầu năm. Trong năm 2007, thâm hụt thương mại của Việt Nam là 14,12 tỷ USD

Đại đa số mặt hàng nhập khẩu là các loại máy móc và nguyên vật liệu cho sản xuất. Trong đó, máy móc – thiết bị chiếm 13,6 tỷ USD và dầu thô 10,81 tỷ USD. Sắt thép, vải, nguyên liệu cho ngành da giày cũng chiếm tỷ trọng lớn.

 

Thị trường chứng khoán

 

Như một quy luật, năm 2008 là năm điều chỉnh giảm cho giai đoạn bùng nổ 2006-2007, nhưng với tác động từ cuộc khủng hoảng tài chính thế giới bắt nguồn từ Mỹ đã khiến VN-Index tụt giảm sâu hơn dự đoán của nhiều chuyên gia, quay trở lại vạch xuất phát của đầu năm 2006 là 300 điểm.

 

  1. a.     Thị trường vốn (cổ phiếu & chứng chỉ quỹ)

 

Thị trường đi xuống là xu hướng chủ đạo trong năm 2008, xu hướng này bắt đầu từ đỉnh VNIndex 1,104 điểm vào ngày 10/10/2007.

 

  -Giai đoạn đầu năm à cuối tháng 4: Thị trường tiếp tục trong xu hướng điu chỉnh giảm bắt đầu từ tháng 10/2007

Khởi đầu năm 2008 VN-Index đã đón nhiu thông tin bất lợi từ

chính sách tin tệ của nhà nước nhằm khống chế lạm phát đang ở

mức cao hai con số.

Ngày 25/03 VN-Index đóng cửa tại 496.64 điểm, chính thức phá

đáy 500.

 

   -Giai đoạn tháng 5 -> giữa tháng 6: Áp lực từ nguồn cung giải

chấp các hợp đồng Repo

Ngoài các tin xấu đến dồn dập, thị trường cổ phiếu còn đón nhận

một lượng hàng bán ra bất chấp mọi giá trong thời điểm này, đó là

lượng hàng giải chấp từ các hợp đồng Repo của các công ty chứng

khoán và ngân hàng thương mại.

 

   Giai đoạn từ cuối tháng 6à cuối tháng 8: niềm tin nhà đầu tư được khôi phục từ dấu hiệu nền kinh tế vĩ mô

Những biện pháp mạnh tay của Chính phủ từ đầu năm đã bắt đầu có tác dụng từ giữa tháng 6, thâm hụt mậu dịch giảm đáng kể tăng trưởng tín dụng đã chậm lại và có chọn lọc. Thị trường đã rớt về đáy 367 điểm và tiêu hóa hết các thông tin xấu, nên giới đấu cơ quay lại thị trường thu gom cổ phiếu với tâm lý cổ phiếu giá rẻ.

 

   -Giai đoạn đầu tháng 9 -> cuối tháng 12: VN-Index bị tác động

mạnh từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu

 

  1. b.    Tình hình IPO năm 2008

Tâm lý nhà đầu tư đã không còn ưa chuộng hàng hóa IPO nữa. Cả năm 2008 có 50 công ty tiến hành IPO, đấu giá trên 2 sàn HOSE và HASTC. 3 công ty có số lượng cổ phiếu lớn nhất mang ra đấu giá là Sabeco, Habeco và Vietinbank. Tổng cộng có tất cả 385,418,192 CP phát hành ra công chúng nhưng chỉ có 230,985,944 CP được nhà đầu tư mua tương ứng với tỷ lệ 60%. Tổng số tiền IPO thu được năm 2008 đạt 9,870 tỷ đồng

 

  1. c.      Thị trường OTC

Năm 2008 cũng là năm ngủ đông của thị trường OTC. Hầu hết mọi cổ phiếu đều đóng băng không giao dịch, nhà đầu tư nào lỡ đầu tư vào thị trường OTC vào cuối năm 2007 đều bị kẹt vốn. Tuy nhiên vẫn còn những cổ phiếu được nhà đầu tư giao dịch như cổ phiếu khối ngân hàng : Eximbank, Đông Á, Quân Đội –MB, Vietcombak và vài cổ phiếu của ngành bất động sản có kế hoạch niêm yết rõ ràng như Hoàng Anh Gia Lai, BCCI.

 

  1. d.    Thị trường trái phiếu năm 2008

Giao dịch trên thị trường trái phiếu Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất trong khu vực Đông Á. Cụ thể năm 2007 tăng 98.11% so với mức trung bình 21.1% của khu vực. Tuy nhiên, theo đánh giá của các tổ chức tài chính chuyên nghiệp, thị trường trái phiếu Việt Nam vẫn  được coi là thị trường chưa phát triển

 

Lãi suất

 

Trước vận động bất lợi của TTCK và lạm phát tăng cao ngay từ đầu năm 2008, Ngân hàng nhà nước (NHNN) thực thi chính sách thắt chặt tiền tệ, sử dụng đồng thời các công cụ lãi suất và hoạt động thị trường mở. Từ giữa tháng 1-2008, dự trữ bắt buộc đã tăng thêm 1% với tiền gửi nội tệ và ngoại tệ từ không kỳ hạn tới dưới 12 tháng. Tới giữa năm 2008, NHNN tiếp tục điều chỉnh lãi suất cơ bản lên 14%/năm.

 

Tính chung cả năm, Ngân hàng Nhà nước đã 3 lần tăng và 5 lần giảm lãi suất cơ bản. Lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu cũng có tần suất điều chỉnh tương ứng. Tỷ lệ dự trữ bắt buộc có 1 lần tăng trong tháng 2, 4 lần giảm trong 3 tháng cuối năm (2 lần giảm đối với dự trữ bằng ngoại tệ). Lãi suất tiền gửi dự trữ bắt buộc có 5 lần điều chỉnh (3 lần tăng, 2 lần giảm).

 

Ngân hàng Nhà nước chính thức áp cơ chế lãi suất trần trong hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng (không quá 150% lãi suất cơ bản theo quy định của Bộ luật Dân sự).

 

Chính sách thắt chặt tiền tệ đầu năm của Ngân hàng Nhà nước gắn liền với sự căng thẳng về thanh khoản của các ngân hàng thương mại. Lãi suất huy động VND có kỳ biến động mạnh nhất từ trước tới nay. Cuộc chạy đua bùng phát trong tháng 5 và tạo những đỉnh điểm nóng sốt trong tháng 6. Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất ghi nhận kỷ lục “treo” tới 43%/năm; nhiều thành viên đồng loạt đẩy mức huy động trong dân cư lên tới trên 19%/năm, cá biệt có trường hợp áp tới 20%/năm.

 

Tỉ giá hối đoái ( VND/USD)

 

Năm 2008 là năm đặc biệt của cơ chế điều hành tỷ giá cũng như những biến động trên thực tế. So với cuối năm 2007, tỷ giá USD/VND mua vào – bán ra của các ngân hàng thương mại đã tăng khoảng 9%, một mức tăng đột biến so với thay đổi quen thuộc quanh 1% những năm trước.

Năm 2008 cũng là năm biên độ tỷ giá liên tiếp 3 lần nới rộng, 2 lần được tăng mạnh trực tiếp ở tỷ giá bình quân liên ngân hàng, những điều chỉnh chưa từng có trong lịch sử.


Tính chất đặc biệt của tỷ giá năm 2008 cũng thể hiện ở những biến động trái chiều. Trong những tháng đầu năm, thị trường có hiện tượng ứ đọng ngoại tệ, tỷ giá có lúc xuống “đáy” 15.300 VND; nhiều doanh nghiệp, ngành hàng xuất khẩu phải thông qua các hiệp hội yêu cầu ngân hàng đẩy mạnh mua vào USD, tháo gỡ khó khăn. Nhưng từ tháng 5, “cơn sốt” khan hiếm ngoại tệ lại diễn ra căng thẳng trên cả thị trường chính thức lẫn thị trường tự do. Nhiều doanh nghiệp phải mua với giá trên 18.000 VND, chi phí tài chính bị đẩy cao, ảnh hưởng đến lợi nhuận.

 

 

  1. II.               nguyên nhân gây ra lạm phát.

 

  1. 1.     Lạm phát do chi phí đẩy ở Việt Nam

 

Đây là nguyên nhân dễ nhận thấy đối với lạm phát của Việt Nam trong thời gian qua. Với một nền kinh tế khá mở, kim ngạch nhập khẩu lên đến 90% GDP (2008), sự biến động của giá cả trên thế giới tác động ngay đến giá cả trong nước. Năm 2007 và nửa đầu năm 2008, giá cả của hầu hết các mặt hàng trên thế giới biến động mạnh, đặc biệt là giá dầu thô, lương thực, thực phẩm và các nguyên liệu trong sản xuất công nghiệp. Sự tăng giá của hầu hết các hàng hóa trong nước góp phần làm cho lạm phát ở Việt Nam bùng phát

 

  1. 2.     Lạm phát do cung tiền ở Việt Nam


Mặc dù, Việt Nam luôn bị thâm hụt thương mại cao nhưng khoản thâm hụt này ít hơn các dòng tiền chuyển vào Việt Nam dẫn đến cán cân tài khoản vãng lai vẫn thặng dư. Dự trữ ngoại tệ của ngân hàng thương mại liên tục tăng cao (năm 2006 tăng 4.6 tỷ USD, năm 2007 tăng 10.6 tỷ USD, năm 2008 2.4 tỷ USD)


Dự trữ ngoại tệ của NHNN tăng đồng nghĩa với một lượng tiền tương ứng VND được bơm vào nền kinh tế, mặt khác NHNN không thực hiện biện pháp Vô hiệu hóa  lượng tiền bơm vào nền kinh tế do vậy tiền trong nền kinh tế tăng lên.


     3.những yếu tố khác.

Về mặt lý thuyết có rất nhiều yếu tố gây nên lạm phát, tùy từng giai đoạn mà một nguyên nhân nào đó có thể đóng vai trò chính. Nhiều khi các nguyên nhân có thể đan xen lẫn nhau rất khó tách các yếu một cách rạch ròi. Theo quan điểm của chúng tôi một số nguyên nhân sâu xa gây nên lạm phát ở Việt Nam đó là sự thiếu hiệu quả trong đầu tư, và tình trạng thâm hụt ngân sách cao thường xuyên.

III, kiềm chế lạm phát năm 2008

 

  1. 1.     Cải thiện môi trường  đầu tư  để huy động đủ vốn đáp ứng cho yêu cầu tăng trưởng; đồng thời, phải đặc biệt quan tâm  nâng cao hiệu quả việc sử dụng vốn đầu tư
  2. 2.     Các Bộ, ngành và địa phương phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện các chính sách, nhất là giữa chính sách tài chính, tiền tệ, chính sách thúc đẩy phát triển sản xuất, bảo đảm ổn định kinh tế  vĩ mô.
  3. 3.     Ngân hàng  Nhà nước  công bố và thực hiện việc hỗ trợ vốn cho các ngân hàng  thương mại  để bảo đảm khả năng thanh toán
  4. 4.     Tiếp tục thực hiện mua ngoại tệ  cho các nhà đầu tư, tính toán xem xét thứ tự ưu tiên việc mua ngoại tệ  cho các đối tượng
  5. 5.     Điều hành hoạt động  tín dụng ngân hàng  ở mức tăng trưởng tín dụng tối đa 30% nhưng phải đáp ứng được yêu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế  và khuyến khích phát triển nông nghiệp, nông thôn. Tăng cường kiểm soát, nâng cao chất lượng  hoạt động  tín dụng theo chuẩn mực  quốc tế.
  6. 6.     Các giải pháp chính sách tài chính, tiền tệ, tín dụng phải tiếp tục tạo điều kiện phát triển lành mạnh thị trường  bất động sản.
  7. 7.     Tập trung khai thác và mở rộng thị trường  xuất khẩu, phấn đấu đạt được mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu  cả năm trên 25%.

 

 

 

Nhìn về cuối năm 2008


Với những điểm rút ra ở trên, trong thời gian tới Việt Nam vẫn có thể là điểm đầu tư thu hút sự quan tâm của cộng đồng tài chính quốc tế, với một số căn cứ quan trọng sau đây: Dòng vốn FDI tiếp tục tăng, không có hiện tượng dòng chảy  FPI xáo trộn lớn; Chính sách thắt chặt tiền tệ tiếp tục được đồng thuận, duy trì và bắt đầu có hiệu quả; Các phương pháp điều khiển tín hiệu rõ hơn với nền kinh tế, điều mà Việt Nam không làm được trong suốt thời kỳ biến động của nửa đầu năm 2008; Việc tăng cường kiểm soát hệ thống siêu quyền lực ngân hàng là bước đi hợp lý; Quá trình điều hành cơ chế tỷ giá hỗn hợp đang hình thành và hiệu chỉnh dần độ lệch trong ngắn hạn, phần lớn gây ra bởi tâm lý đầu cơ và bất an. Sự nới lỏng kiểm soát sẽ giúp hệ thống dự trữ quốc gia bền vững hơn.


Với khả năng duy trì các chính sách nhất quán, và điều chỉnh ngắn hạn sát theo tín hiệu thị trường, mục tiêu lạm phát của cả năm 2008 ở dưới mức 30% với sốc tắt dần trong chu kỳ 18 tháng tiếp theo, kèm theo sự duy trì tốc độ tăng trưởng GDP từ 7%, theo chúng tôi là khả thi.

III.Năm 2009

Hoàng Văn Quang

Sau khi công bố CPI của tháng 12 tăng ở mức 1,38% so với tháng trước, Tổng cục Thống kê đã công bố CPI cả nước nước năm 2009 tăng 6,88%. Đây là con số khả quan khi Chính phủ đặt mục tiêu kiềm chế lạm phát năm 2009 dưới 7%. Tuy nhiên vẫn còn nhiều lo ngại bởi xu hướng tăng giá nhanh của một số mặt hàng.

Theo quy luật, giá cả một số mặt hàng thiết yếu thường tăng giá trước Tết nguyên đán. Mức tăng này đã đẩy chỉ số giá mặt hàng lương thực tháng 12 tăng 6,88 % so với tháng trước và tăng 4,57% so với năm 2008.


Mặt hàng thực phẩm so với tháng trước không tăng mạnh nhưng so với năm 2008 lại có mức tăng cao 8,39%.


Sức tăng của 2 mặt hàng này đã đưa chỉ số giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống trong tháng 12 tăng mạnh ở mức 2,06%. So với năm ngoái mức tăng này chênh cao 8,71%.

Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng bao gồm: tiền thuê nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tháng 12 cũng tăng ở mức 1,4%. So với năm 2008, mức tăng này thấp hơn so với một số nhóm hàng khác.


Nhóm đồ uống, thuốc lá tăng 0,97%, nhóm may mặc, mũ nón, giầy dép tăng 0,81%. Một số nhóm khác có mức tăng không cao, đạt ở mức từ 0,07 đến 0,25% như nhóm văn hoá, giải trí, thiết bị và đồ dùng gia đình.

Trong 11 nhóm hàng hoá, dịch vụ tiêu dùng thiết yếu, trong tháng 12 và cả năm 2009 nhóm Bưu chính viễn thông lại giảm 0,11%.

Riêng chỉ số giá vàng trong tháng qua đã tăng cao 10,49%, đưa cả năm 2009 tăng 19,16% so với năm 2008. Chỉ số đô la Mỹ tháng 12 tăng 3,19% đưa con số cả năm 2009 lên 9,17% so với năm 2008

Kiềm chế lạm phát thành công

Nếu cuối năm 2008, mục tiêu giữ lạm phát dưới 15% đã là lý tưởng cho năm 2009 sau một năm lạm phát (CPI) xấp xỉ tới 20% thì đến giữa năm chúng ta lại hoàn toàn yên tâm là CPI sẽ dưới 7% và thực tế con số đó là 6,52% so với tháng 12/2008 và bình quân cả năm chỉ tăng 6,88% so với năm trước.

Có thể nói lạm phát năm 2009 nằm trong dự tính và kiểm soát được lạm phát là một thành công của Việt Nam trong năm này. Thành công đó càng đặc biệt hơn khi đi đôi với tốc độ tăng trưởng kinh tế 5,2% và thất nghiệp không tới mức nguy hiểm như dự đoán những tháng đầu năm trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu tác động tiêu cực tới nền kinh tế nước ta, đặc biệt hoạt động xuất khẩu và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.


C.Dự báo lạm phát trong thới gian tới

Lưu Ngân Hằng

Dự báo tình trạng lạm phát ở việt Nam năm 2010

1.Các yếu tố có thể tác động đến lạm phát trong năm 2010

        a.  Nguyên nhân chi phí đẩy :

         Tăng giá xăng dầu, điện nước

         Điều chỉnh tỷ giá…

Sau dịp Tết Nguyên đán, giá nhiều mặt hàng cơ bản đã được điều chỉnh tăng. Giá điện tăng 6.8% từ 01/3/2010, giá xăng dầu điều chỉnh tăng 6.5% (tổng cộng 2 lần), than bán cho ngành điện tăng từ 28 – 47%. Phần lớn ý kiến đều quan ngại việc tăng giá điện và các hàng hóa cơ bản này sẽ ảnh hưởng mạnh đến giá cả hàng hóa trong toàn bộ nền kinh tế và mức tăng trưởng GDP.

Thực tế, ước lượng mức độ tác động thực sự của việc tăng giá hàng hóa cơ bản này đến CPI là việc làm khó khăn. Việc tăng giá điện, xăng dầu ngoài ảnh hưởng đến chi phí sản xuất, còn tác động lên kỳ vọng của người tiêu dùng. Nếu kỳ vọng về mức lạm phát cao trong tương lai thì mức lạm phát thực tế càng trở nên trầm trọng. Điều này thường xảy ra đối với những nền kinh tế mà cơ chế thị trường kém hiệu quả.

Ảnh hưởng của việc điều chỉnh tỷ giá

Ngày 10/02, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) quyết định điều chỉnh tỷ giá liên ngân hàng tăng thêm 3.3%, đưa mức trần tỷ giá chính thức lên 19,100 VND/USD. Nhiều nhận định cũng quan ngại về việc điều chỉnh tỷ giá này sẽ ảnh hưởng tới đà tăng giá của hàng hóa trong nước, vì tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hiện nay đã bằng khoảng 1.5 lần GDP.

Nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu của Việt Nam bị ảnh hưởng khá mạnh bởi tỷ giá. Vừa qua một số hàng hóa như sữa, sắt thép… cũng điều chỉnh giá bán sau khi tỷ giá được điều chỉnh. Hiện nay, nhiều nhận định còn cho rằng tỷ giá tiền đồng vẫn có khả năng tiếp tục được điều chỉnh trong thời gian tới. Do vậy, đây cũng là một trong những nguyên nhân rất đáng được quan tâm.

 Hiệu ứng từ việc tăng lương tối thiểu

Năm 2010, mức lương cơ bản được điều chỉnh tăng khoảng 10-15%, tùy từng khu vực. Việc tăng lương tối thiểu sẽ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp và ảnh hưởng tới giá cả hàng hóa. Ngoài ra, việc tăng lương tối thiểu cũng có thể tạo ra một hiệu ứng tăng giá ăn theo trên thị trường.

 

        b. Nguyên nhân cầu kéo :

         Kích cầu

         Thâm hụt ngân sách

 Lạm phát do yếu tố cầu kéo

Lạm phát do cầu kéo xuất phát từ sự chênh lệch cung cầu làm cho giá hàng hóa biến động mạnh. Khi nhu cầu tăng cao đột biến trong khi nguồn cung chưa kịp thay đổi hoặc ngược lại khi nguồn cung giảm xuống cầu vẫn giữ nguyên đều làm cho giá hàng hóa tăng. Trong dịp Tết Âm lịch vừa qua, giá của nhiều hàng hóa tăng một cách đột biến là do nguyên nhân cầu kéo.

         Năm 2009, các gói kích thích kinh tế và việc tăng chi tiêu của chính phủ khiến nhu cầu một số hàng hóa tăng mạnh. Hiệu ứng từ việc gia tăng nhu cầu này tiếp tục kéo dài sang năm 2010, gây sức ép lên giá cả nhiều hàng hóa. Ngoài ra, năm 2010 người dân có thể sẽ tăng cường chi tiêu khi triển vọng kinh tế khả quan hơn, tạo ra một sức cầu lớn hơn đối với nhiều loại hàng hóa.

          

         c. Nguyên nhân tiền tệ

         Tăng cung tiền.

         Tăng tín dụng.

Lạm phát từ nguyên nhân tiền tệ

Năm 2009, chính sách tiền tệ được mở rộng, lãi suất và tỷ lệ dự trữ bắt buộc được ấn định ở mức thấp. Tăng trưởng tín dụng năm 2009 lên đến 37.74%, và là mức khá cao so với trung bình những năm vừa qua. Tăng trưởng cung tiền M2 lên mức 28.7%, mức tăng này thấp hơn so với năm 2006 và 2007, nhưng vẫn khá cao so với năm 2008 và những năm còn lại trước đó.

Tăng trưởng tín dụng và cung tiền cao trong năm 2009 sẽ ảnh hưởng đến lạm phát trong năm 2010. Chúng ta đều biết lạm phát có quan hệ chặt chẽ với cung tiền, nhưng thường có độ trễ từ 5 – 7 tháng.

 

2. Đánh giá lạm phát từ các khía cạnh

Đánh giá lạm phát từ khía cạnh cung – cầu

Phía cung: Chúng ta gộp những yếu tố ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa do chi phí đẩy thành nhóm tăng giá từ phía cung. Trong nhóm này gồm có giá hàng hóa nhập khẩu tăng, tiền trong nước giảm giá, tăng giá điện, nước, than, xăng, dầu…

Chúng tôi cho rằng, giá hàng hóa trên thế giới năm 2010 khó có thể tăng mạnh, vì kinh tế thế giới vẫn đang phải vật lộn với nhiều khó khăn. Việc điều chỉnh tỷ giá cũng không ảnh hưởng mạnh trên diện rộng đối với nhiều hàng hóa vì cơ cấu hàng tiêu dùng trong nhập khẩu chiếm tỷ lệ không cao (khoảng 30%).

               Việc tăng giá điện, nước, than, xăng,dầu  tác động trực tiếp và lan tỏa đến chi phí sản xuất thực tế không lớn (ước tính 0,27% – 0,49%). Như vậy, mức độ tác động thực lên CPI của việc tăng giá điện sẽ không phải là một vấn đề đáng lo ngại quá mức.

                                            Theo dự báo CPI kết thúc năm 2010  sẽ ở mức 8,7% 

Vừa qua, Chính phủ đã thực hiện nhiều biện pháp kiểm soát bình ổn giá cả, giãn tăng giá xăng dầu nên hiệu ứng tâm lý được dự báo cũng sẽ không còn quá mạnh.

Phía cầu:

Ở những nền kinh tế lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, dù giá nhiều hàng hóa tăng lên khá mạnh vào cuối năm 2009, chính sách tiền tệ được mở rộng nhưng CPI năm 2009 vẫn ở mức khá thấp.

Trong báo cáo gần đây,  World Bank và IMF dự báo, CPI thế giới năm 2010 cũng chỉ tăng 1 – 2%.

  •          Với tình hình trong nước, sức ép lạm phát từ phía cầu sẽ không quá lớn. Kinh tế trong nước dù đạt được sự phục hồi nhưng vẫn còn khó khăn so với trước khủng hoảng.
  •          Lãi suất hiện nay vẫn đang ở mức 16-17%
  •          Cầu hàng hóa từ Chính phủ cũng không quá mạnh.

Đánh giá lạm phát từ nguyên nhân tiền tệ

  •          Việc duy trì một mức tăng trưởng tín dụng vừa phải trong năm 2010 sẽ khó gây ra mức lạm phát cao ngay trong năm, khi mà giá hàng hóa thế giới có thể sẽ không tăng mạnh và sức cầu trong nước vẫn chưa mạnh trở lại.
  •          Có thể tin tưởng CPI trong tháng 4 và 5/2010 nhiều khả năng sẽ không cao như nhiều ý kiến quan ngại. Lạm phát năm 2010 có thể được kiểm soát nếu NHNN duy trì mức tăng cung tiền một cách hợp lý.

Năm 2010, theo dự báo của Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF), nhiều khả năng kinh tế thế giới sẽ có những chuyển biến tích cực hơn. 

3.10 dự báo kinh tế toàn cầu 2010

Hãng dự báo và phân tích kinh tế tài chính hàng đầu thế giới IHS Global Insight nhận định tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2010 có thể đạt 2,8%, giá cả hàng hóa tiếp tục giảm và lạm phát không hẳn là vấn đề lớn.

Dưới đây là Top 10 dự báo kinh tế 2010 (Top 10 Economic Predictions for 2010) do chuyên gia kinh tế trưởng IHS Global Insight, ông Nariman Behravesh cùng các cộng sự đưa ra, dựa trên mô hình kinh tế học độc quyền đã nghiên cứu, phát triển hơn 45 năm qua.

1. Quá trình phục hồi kinh tế Mỹ sẽ khởi động chậm chạp

Tốc độ tăng trưởng kinh tế Mỹ sẽ giậm chân trong khoảng 2-2,5% phần lớn thời gian của năm 2010. Thị trường nhà đất và việc đầu tư mua sắm máy móc thiết bị có phần khả quan hơn, song chi tiêu của người tiêu dùng vẫn khá dè dặt dự báo chỉ tăng 1,8% và GDP khó có cơ hội tăng trưởng với tốc độ lớn hơn. Một trong những cản trở lớn nhất với việc chi tiêu của các hộ gia đình là tỷ lệ thất nghiệp, dự báo có thể lên tới 10,5% ngay trong quý I.

2. Châu Âu và Nhật Bản sẽ phục hồi chậm hơn Mỹ

Suy thoái tại châu Âu và Nhật nặng nề hơn nhiều so với Mỹ và hiện có rất ít nhân tố giúp các nền kinh tế này phục hồi. Dự báo khu vực đồng tiền chung châu Âu và Anh sẽ tăng trưởng lần lượt 0,9 và 0,8% trong năm 2010. Một vài nước phía Tây như Iceland, Ireland, hay Tây Ban Nha thậm chí còn tăng trưởng âm do hệ quả tồi tệ của bong bóng nhà đất và cuộc khủng hoảng tài chính vừa qua.

Tình hình tại Nhật Bản có phần khả quan hơn một chút so với EU, tốc độ tăng GDP có thể đạt 1,4%.

3. Các thị trường mới nổi tiến nhanh hơn

Tất cả các khu vực mới nổi (ngoại trừ ở châu Âu) sẽ phục hồi trong 2010 với tốc độ lớn hơn Mỹ, châu Âu và Nhật Bản. Tốc độ tăng trưởng chung của châu Á (ngoại trừ Nhật Bản) có thể đạt 7,1%. Châu Mỹ Latin, Trung Đông và châu Phi có thể tăng trưởng trong khoảng 3-4%. Trong khi đó, các nền kinh tế mới nổi ở châu Âu may ra chỉ tăng trưởng 1,7%.

4. G-8 sẽ duy trì lãi suất ở mức rất thấp

Ngân hàng trung ương của một số nước như Australia, Israel hay Na Uy đã tăng lãi suất. Nhưng nhiều khả năng Cục Dự trữ liên bang Mỹ, Ngân hàng Trung ương châu Âu, Ngân hàng Trung ương Anh, Nhật Bản sẽ không tăng lãi suất trước quý I. Tuy nhiên, một số nước ở châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ có thể tăng lãi suất sớm hơn, ngay quý I hoặc đầu quý II.

5. Giảm bớt liều lượng kích thích kinh tế

Các gói kích thích khổng lồ đặc biệt là của Mỹ và Trung Quốc đã giúp ngăn nguy cơ sụp đổ hệ thống tài chính thế giới. Nhưng khi khủng hoảng qua đi, phần lớn các quốc gia đều không đề cập tới các gói kích thích mới, thậm chí vài nơi còn thắt chặt hơn (chẳng hạn Anh còn tăng thuế giá trị gia tăng kể từ tháng một). Ngay như ở Mỹ, người ta đang bàn bạc nhiều về gói kích thích kinh tế thứ hai, song thực tế chưa có một đồng nào được đưa ra thêm cho dù tình trạng thất nghiệp vẫn gia tăng.

6. Giá hàng hóa vẫn trong xu hướng giảm

Đà phục hồi gần đây chưa đủ để cân bằng giá cả so với thời trước suy thoái. Thực ra, một vài đợt tăng giá vừa qua có thể do tác động của giới đầu tư, hơn là xuất phát từ thực tế cung cầu. Nhiều khả năng trong một vài tháng tới, giá dầu và một số hàng hóa cơ bản khác sẽ giảm tiếp. Đặc biệt, giá dầu sẽ giảm từ mức 75-80 USD một thùng hiện nay xuống còn 65 USD trong quý I trước khi leo dần về ngưỡng 70 USD một thùng vào cuối 2010, lúc kinh tế thế giới thực sự phục hồi.

7. Lạm phát hầu như không phải là vấn đề lớn

Ở hầu hết các khu vực, lạm phát sẽ được kiểm soát tốt. Tỷ lệ thất nghiệp leo thang, khả năng tăng lương rất thấp, trong khi đó tình trạng sản xuất vượt nhu cầu vẫn tiếp diễn, sẽ khiến doanh nghiệp cân nhắc kỹ trước khi quyết định tăng giá bán sản phẩm. Áp lực lạm phát chỉ có thể xuất hiện ở ở những nước có tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, mà chủ yếu là ở châu Á và những nước định giá thấp đồng nội tệ so với đôla Mỹ.

8. Tình trạng mất cân đối toàn cầu sẽ tệ hơn

Thâm hụt tài khoản vãng lai của Mỹ giảm mạnh trong 2009, từ mức 700 tỷ USD năm 2008 xuống còn 450 tỷ USD. Tuy nhiên, tình hình sẽ tệ trở lại và thâm hụt trong 2010 sẽ tăng thêm 90 tỷ USD so với năm ngoái. Nguyên nhân chính của tình trạng này là Mỹ tăng trưởng nhanh hơn so với các nền kinh tế phát triển khác. Bên cạnh đó, tình trạng lệ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu tại nhiều nước như Đức, Trung Quốc hay châu Á cũng là nhân tố khiến tình trạng mất cân đối toàn cầu tệ hơn năm ngoái.

9. Đồng đôla chịu sức ép mất giá

Có thể tăng điểm trong ngắn hạn, song đồng bạc xanh sẽ sớm quay về xu hướng mất giá trong năm 2010. Tốc độ tăng trưởng kinh tế Mỹ có khả năng nhỉnh hơn so với các nước phát triển khác như Nhật Bản hay tại EU. Tuy nhiên đồng đôla có thể rơi vào trạng thái bán quá mức (oversold) và sớm chịu sức ép điều chỉnh trong một vài tháng tới. Trong trường hợp tình trạng mất cân đối vẫn tiếp diễn, đà giảm giá đồng đôla sẽ mạnh hơn, đặc biệt khi so sánh với đồng tiền của các nước đang phát triển vốn được dự báo sẽ tăng trưởng khả quan trong năm nay.

10. Tăng trưởng kinh tế có nguy cơ theo hình chữ W

Có một phần năm khả năng kinh tế thế giới sẽ đối mặt với nguy cơ suy thoái kép hay nói cách khác là diễn biến theo mô hình chữ W, phục hồi rồi suy thoái trở lại trước khi lấy lại đà tăng trưởng. Có nhiều lý do dẫn tới nguy cơ này, trong đó bao hàm cả việc các nước có thể thắt chặt chính sách tiền tệ, tài khóa sau thời gian nới lỏng để hỗ trợ kinh tế. Trong khi đó, sức mua của người dân vẫn rất yếu do tình trạng thất nghiệp chưa được cải thiện và nguy cơ sụp đổ một số tổ chức tài chính lớn.

4. Dự báo

Gói kích cầu trong năm 2009 thể hiện độ trễ, cộng với xu thế tăng giá trên thế giới, sẽ tác động đến giá tiêu dùng năm 2010.

Năm nay, giá cả được dự báo là sẽ có tăng nhưng không tạo yếu tố gây sốc lớn, nếu không có gì quá bất thường. Năm 2010, kinh tế thế giới phục hồi và nhập khẩu đầu vào sẽ tăng giá nhưng kinh tế thế giới cũng không thể phục hồi nhanh được.

Ngân hàng Nhà nước dự báo rằng, trong năm 2010, tăng trưởng và lạm phát sẽ diễn ra theo một số kịch bản sau:

  •          Lạm phát được dự báo ở mức “thấp” (khoảng 8,5%).

Tốc độ tăng tổng phương tiện thanh toán và tín dụng năm 2009 khoảng 25 – 27%, năm 2010 khoảng 23 – 25%. Hiệu quả đầu tư tương ứng năm 2008, ICOR đạt khoảng 7 – 7,5.

Giá dầu thế giới bình quân 60USD/thùng năm 2009, 70 – 75USD/thùng năm 2010 (theo dự báo của IMF ngày 8/7/2009). Giá gạo thế giới có xu hướng tăng và đạt mức bình quân 565 USD/tấn năm 2009, 600 USD/tấn năm 2010. 

Kết quả dự  báo theo mô hình kinh tế lượng và phân tích nhân tố ảnh hưởng, năm 2010, tăng trưởng kinh tế  khoảng 6,2% – 7%, lạm phát khoảng 7,5 – 8,5%

Lạm phát giữ ở mức “thấp” sẽ là 8,5% nếu Chính phủ thận trọng trong chính sách tiền tệ.

Để đạt mức lạm phát này, cần có sự thận trọng trong chính sách tiền tệ. Nền kinh tế có thể đạt tăng trưởng ở mức 6,3%, với sự tăng trưởng của các khu vực, trong đó có khu vực kinh tế Nhà nước, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, khu vực kinh tế ngoài Nhà nước…

  •          Lạm phát cao hơn (khoảng 10,5%)

 

  •          Tốc độ tăng của tín dụng và tổng phương tiện thanh toán năm 2009 khoảng 30%, năm 2010 khoảng 25 – 27%. Hiệu quả đầu tư giảm nhẹ so với năm 2008, ICOR đạt khoảng 7,7 năm 2009 – 2010 do đầu tư mở rộng theo chính sách kích cầu.
  •          Giá dầu thế giới tăng trở lại và đạt mức bình quân 64 USD/thùng năm 2009 và 70 USD – 75 USD/thùng năm 2010. Giá gạo thế giới có xu hướng tăng và đạt mức bình quân 570 USD/tấn năm 2009 và 750 USD/tấn vào năm 2010 (gạo 5% tấm của Thái Lan).
  •          Kết quả dự báo bằng mô hình kinh tế  lượng và phân tích nhân tố ảnh hưởng, năm 2010, tăng trưởng kinh tế khoảng 6 – 6,5%, lạm phát khoảng từ 10%.

Kịch bản thứ hai đưa ra mức lạm phát 10,5% nếu Chính phủ không quyết liệt trong việc chống lạm phát vì cho rằng, việc thắt chặt tiền tệ có thể khiến gây ra nhiều chi phí cho nền kinh tế trong ngắn hạn. Nếu lạm phát giữ ở mức cao này, tăng trưởng GDP có thể đạt 6,8-6,9%.

Tuy nhiên,mức tăng trưởng này có thể dẫn tới những bất ổn vĩ mô như: lạm phát vượt 1 con số, thâm hụt thương mại tiếp tục tăng và thâm hụt ngân sách tương đương như năm 2009. Năm 2010, Việt Nam nên ưu tiên bình ổn kinh tế vĩ mô hơn là nỗ lực tăng trưởng.

5.Tổng Quát

Nói tóm lại tình trạng lạm phát của Việt Nam năm 2010 có thể sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chính sách điều hành của chính phủ

Tác động tiêu cực của vấn đề lạm phát lên kinh tế vĩ mô và TTCK trong năm 2010 có thể là không quá lớn khi lạm phát nhiều khả năng được kiểm soát dưới 2 chữ số.

Nhiều phân tích đã cho rằng mối lo lớn nhất tác động đến lạm phát năm 2010 là từ chính sách tiền tệ nới lỏng. Tổng phương tiện thanh toán, tăng trưởng tín dụng đều rất cao trong khi tăng trưởng GDP thực tế lại chỉ có 11,4%.

Chính phủ đang ý thức được tầm quan trọng của vấn đề lạm phát khi thời gian gần đây các biện pháp bình ổn giá cả, yêu cầu giãn tăng giá xăng dầu…liên tục được thực hiện

 Nếu tính quy luật của diễn biến thị trường giá cả được duy trì trong năm 2010 kết hợp với những chính sách kinh tế vĩ mô và quản lý giá cả thị trường hợp lý, ứng phó tốt với tình hình biến động của kinh tế thế giới, cân đối giữa ổn định và tăng trưởng thì CPI cả năm có thể ở mức 1 con số, khoảng từ 7-10%.

Khả năng giữ ở mức 1 con số là cao, theo những căn cứ về tình hình trong và ngoài nước. Còn nếu một hoặc một số các điều kiện trên không đảm bảo thì CPI có thể lên tới 12-15%

Hết

Advertisements

About svktclub

svktclub nhận viết thuê luận văn,báo cáo,chuyên đề tốt nghiệp
Bài này đã được đăng trong Luận văn, chuyên đề, khóa luận và được gắn thẻ , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s